Articles / Reviews

De Haarlemse jaren van muzikant Adrian Borland (Haarlems Dagblad)

date: Nov 18, 2016


 

HAARLEM - Tijdens IDFA, het Internationale Documentaire Festival in Amsterdam, gaat zaterdag de film ’Adrian Borland: Walking in the Opposite Direction’ in première. Het veelbelovend beginnende, maar tragisch aflopende verhaal van de muzikant achter de rockgroep The Sound die in de laatste tien jaar van zijn leven nogal wat tijd in Haarlem doorbracht.

Een handvol oude vrienden halen herinneringen op in Borlands toenmalige Haarlemse stamcafé Lugosi’s in de Ridderstraat. „Wat mij het meest van Adrian is bijgebleven, is dat je zo vreselijk met hem kon lachen”, zegt Thijs Vermeulen, bassist in Borlands begeleidingsband sinds 1989. „Echt tranen met tuiten, bedoel ik dan. Er schiet mij meteen te binnen dat hij eens een boekje had om Nederlands te leren. Daarin stond wat je in een restaurant moest zeggen als je per ongeluk een glas had omgegooid: ’Die vloeistof is op de laken’. Dat zei hij vervolgens overal waar hij binnenkwam: ’Die vloeistof is op de laken’. Haha.” „En hij was gek op ’Bottom’”, vult Rob Stecher, bij wie Adrian een aantal malen in Haarlem logeerde, aan. „Die Engelse tv-serie die destijds min of meer het vervolg was op ’The Young Ones’. Dan lag hij echt dubbelgevouwen van het lachen bij mij op de bank.”


Contrast

De ervaringen van Vermeulen en Stecher vormen een interessant contrast met de indruk die de film nalaat, waarin vooral Adrians met de loop der jaren voortdurend ernstiger wordende psychische labiliteit aan bod komt, eindigend met diens overlijden in 1999. Beklemmend, aangrijpend en respectvol benaderd, dat absoluut. Maar door die nadrukkelijke keuze van de filmmaker Marc Waltman en producent Jean-Paul van Mierlo is er wat minder ruimte voor andere aspecten zoals de plaats van Borlands werk binnen de muziek van de jaren tachtig en de betekenis van de stad Haarlem voor zijn muziek.

Het was de eerste programmeur van het Patronaat en Sound-fan Rob Acda, zelf in 1994 overleden, die de zanger in 1988 in Amsterdam tegen het lijf liep. Borlands band lag op z’n gat, maar hij wilde graag weer muziek maken. Acda, tevens manager van de Haarlemse rockgroep Sjako!, stelde voor een groep samen te stellen met onder anderen gitarist Wouter Planteijdt, bassist Thijs Vermeulen en klavierspeler Victor Heerlemans.

Pleisterplaats

Vanaf dat moment was Adrian vaak in Haarlem. Eerst logeerde hij bij Acda, maar al snel werd het huis van Haarlemmer Marco de Lange en diens vriendin Sonja zijn vaste pleisterplaats in de Spaarnestad. „Ik ontmoette hem op Bevrijdingsdag 1988, toen Bevrijdingpop op de Botermarkt plaatsvond”, vertelt Marco, die ook in de documentaire te zien is. „We kwamen hem tegen bij café Van Gunsteren in de Vijfhoek en raakten aan de praat. Ik was fan van The Sound en hij nodigde ons uit om mee naar het huis van Rob Acda te gaan. Daar wilde hij wat nieuwe liedjes laten horen. Daarna kwam hij steeds vaker bij ons thuis. Hij was echt een hele lieve man.”

Europa

Nadat in 1989 Borlands eerste soloplaat ’Alexandra’ was verschenen, toerde hij met zijn Haarlemse band, The Citizens, door heel Europa. De première in het Patronaat haalde zelfs de Britse rockmuziekpers. „Wij hadden toen nog helemaal niet in de gaten dat hij ziek was”, blikt Vermeulen terug. „Maar wij kenden hem ook niet van zijn tijd met The Sound.”


Archieffoto Lex van Rossen

(v.l.n.r.) Wouter Planteijdt, Victor Heeremans, Thijs Vermeulen, Roland Zeldenrust en Adrian Borland.

„Daarbij kwam dat muzikanten volgens ons altijd een beetje gek waren. Wijzelf ook”, vult Victor Heeremans – die eveneens in de film te zien is – aan. „En wij waren in dat opzicht heel flexibel naar Adrian toe.” Probleem was alleen dat de medicijnen Borlands creativiteit vaak blokkeerden. Dus als hij zich even beter voelde was hij geneigd met z’n medicatie te stoppen, legt Vermeulen uit. „Maar dan werd hij weer gek. ”Met The Citizens maakte hij zijn ’Haarlemse’ album ’Brittle Heaven’ in de Bananas-studio van Daan van Rijsbergen aan de Bakenessergracht, met Victor als producer en met medewerking van verschillende regionale muzikanten, waaronder zangeres Juliette van Dijk.

Psychiatrisch ziekenhuis

„Als Adrian moest optreden was er weinig aan de hand, maar bij opnamen voor een plaat kreeg hij stress”, herinnert Marco zich. Zo ook toen ’Brittle Heaven’ gemaakt moest worden. Bij Adrian sloegen de stoppen weer door en hij belandde in psychiatrisch ziekenhuis Vogelenzang. Daar ging het snel weer wat beter, maar hij moest er toch blijven. Vooral ’s nachts. Victor vertelt hoe ze Borland ’s ochtends bij het ziekenhuis ophaalden, hem vervolgens wat lieten zingen en hem dan ’s avonds weer netjes met de auto naar Vogelenzang terug brachten. „En de platenmaatschappij mocht daar niets van weten…”

Vaak zat hij ’s avonds aan de bar bij Lugosi’s. „Ik heb eigenlijk nooit problemen met hem gehad”, zegt eigenaar Dick van de Berg. „Een keer heb ik hem buiten de deur moeten zetten, toen hij weer spoken zag en begon te vechten. Niemand viel hem ook lastig; hij werd gewoon gezien als klant die z’n wijntje kwam drinken.”

 

Adrian Borland (rechts) met Wouter Planteijdt in het Patronaat (1989).

U2

Bij het begin van de carrière van Borland, in de vroege jaren tachtig, was zijn groep The Sound populairder dan U2. Het omslagpunt vond in 1982 plaats, toen de band van Bono een immense hit scoorde met ’I will Follow’ en The Sound met een dramatisch en emotioneel verlopen optreden tijdens het No Nukes festival in Utrecht – waarvan ook beelden in de film! – in feite de commerciële kansen verspeelde. „Ja, dat is hem altijd dwars blijven zitten”, zegt Thijs Vermeulen. „Hij vond echt dat hij de inspiratie was geweest voor U2.”

Op 18 mei 1997 gaf Adrian Borland zijn allerlaatste Nederlandse concert. Ook in Haarlem, bij café De Roemer aan de Botermarkt. ’Een afgeladen grand café hangt terecht aan zijn lippen. Borland kan het nog altijd’, recenseerde John Oomkes voor deze krant. De Engelsman dacht daar zelf anders over. De demonen in zijn hoofd begonnen zich steeds genadelozer tegen hem te keren en dreven hem tot een onomkeerbare beslissing.

Vertoningen op IDFA en nieuw album

’Adrian Borland: Walking in the Opposite Direction’ gaat zaterdag om 15.00 u in première in de Rabo-zaal van de Melkweg in Amsterdam (uitverkocht). Na afloop speelt Borlands oude begeleidingsband The Citizens enkele nummers met als gastzanger Felix Maginn (Moke)

De film is ook nog te zien in Eye (wo 23/11, 12.45u), Munt 12 (do 24/11, 11.45u) en Ketelhuis (za 26/11, 16.15u)

Op 26 april 2017 verschijnt Adrian Borlands album ’Beautiful Ammunition’ uit 1994 voor het eerst op vinyl – met extra nummers - bij Sounds Haarlem Likes Vinyl.

copyright Haarlems Dagblad, Door Peter Bruyn - 17-11-2016

 



<< previous page