Articles / Reviews

Adrian Borland - Papieren monument voor zanger Adrian Borland (Parool 13-2-2001)

date: Feb 13, 2001

Papieren monument voor zanger Adrian Borland 

In 1999 overleed de Engelse zanger/gitarist Adrian Borland, die begin jaren tachtig populair was met de new wave-groep The Sound. Donderdag wordt hij in Haarlem herdacht. 'Je moest wel van hem houden.'
 

DIEP, DIEP onder de indruk waren we. Het was begin jaren tachtig, en het einde van de wereld leek onafwendbaar. Ons lot lag immers in handen van een stelletje gekken die met kernwapens omgingen alsof het speelgoed was - War games, zoals een film uit die tijd heette. De verbijstering over wat de Reagans, Thatchers en Tsjemenko's van deze wereld aan het doen waren en de angst voor de kruisraketten werd door geen andere popgroep zo simpel maar indringend verwoord als door The Sound. 'Who the hell makes those missiles,' zongen ze, 'when they know what they can do?' Missiles was niet het enige nummer waarmee de Engelse new wave-groep The Sound vooral in Nederland furore maakte. Hier veel meer dan in eigen land, misschien omdat de band er niet modieus uitzag. The Sound speelde hier voor volle zalen. Een echte doorbraak naar het grote publiek, a la U2, bleef echter uit en de groep hield er eind jaren tachtig mee op. Zanger/gitarist Adrian Borland maakte in de jaren negentig nog vijf solo-platen, die weinig aandacht kregen: hij raakte een beetje in de vergetelheid. Het maakte het bericht van zijn dood (hij pleegde zelfmoord) in 1999 niet minder schokkend. Want in een korte periode was The Sound toch een belangrijke groep geweest, die niet alleen goed de tijdgeest verwoordde, maar ook muziek maakte waarvan de intensiteit nu nog indrukwekkend is. De woede van Missiles, maar meer nog het verbeten optimisme in donkere tijden. Waar een groep alsJoy Division de luisteraar deed zwelgen in doem, liet The Sound juist een opwekkende vechtlust horen, zoals in Winning: 'I was gonna drown / Then I started swimming /I was going down / Then I started winning'. 

Borland was en is niet vergeten, zoals mag blijken uit het onlangs verschenen Book of(Happy) memories, Herinneringen aan Adrian Borland 1957-1999. Het boek wordt donderdagavond in Het Patronaat in Haarlem gepresenteerd op een tribute-avond, waar ondermeer songs van Borland gespeeld zullen worden. De plek is passend, omdat Borland een tijdlang in Haarlem woonde. Book of (happy) memories werd samengesteld en in eigen beheer uitgebracht door de Haarlemse journalist en schrijver Willemien Spook. "Toen ik twee jaar geleden zijn foto in de krant zag staan, maakte mijn hart een sprongetje: hij komt weer optreden! Het bleek een necrologie te zijn. Ik was fan, maar ik stond er toch versteld van wat voor schok dat bericht gaf - ik kende hem immers niet eens persoonlijk. Ik vond op internet een fansite met een condoleanceregister. Op die manier kreeg ik contact met andere fans, met wie ik sprak over wat zijn muziek voor ons betekend had. Na verloop van tijd kreeg ik het idee dat ik iets moest doen om de herinnering aan hem levend te houden. Een biografie vond ik te complex, daar waag ik me niet aan. Ik wilde liever een eerbetoon maken, een soort papieren monument." Met hulp van Jean-Paul van Mierlo (red.) zocht ze mensen die Borland gekend hadden en vroeg hen iets over hem te schrijven. Dat zijn er dertig geworden. Het boek begint met Adrians moeder. Win Borland, die ondermeer vertelt dat Borland leed aan een schizoïde aandachtsstoornis - een ziekte waardoor hij soms perioden had waarin hij het contact met de werkelijkheid verloor. Ze vertelt dat vlak voor zijn dood zijn relatie op de klippen liep. "Het werd hem te veel, hij werd ziek; de stemmen en de verwarring kwamen terug. Met name de stem die tegen hem zei: there's always the railway line." 

Anderen die in het boek herinneringen aan Adrian Borland ophalen zijn onder anderen muzikanten met wie hij werkte, vrienden, fans en journalisten - zoals uit Nederland Alfred Bos, Peter Bruyn en radio- en tv-maker Jan Douwe Kroeske, die met Borland enkele Twee Meter Sessies opnam. Boeker Willem Venema, die The Sound begin jaren tachtig begeleidde, merkt in het boek op dat er wat hem betreft meer in had gezeten: "Ik vond ze aanvankelijk echt beter dan U2." Drugs- en drankgebruik, en een gebrek aan ambitie hielden volgens Venema een groter succes tegen. "Misschien had Borland wel geen zin in een carriêre, wie zal het zeggen?" Van het boek is tegelijkertijd een Engelse vertaling verschenen, voor de buitenlandse fans. Dat blijken er veel te zijn: Spook krijgt reacties uit de hele wereld. Eén fan komt speciaal voor de tribute-avond in Haarlem overo­vliegen uit Boston, een Griekse fan wil het boek in het Grieks vertalen. De herinneringen geven samen een veelomvattend, genuanceerd beeld van Adrian Borland. Willemien Spook heeft Borland zelf één keer vluchtig ontmoet; door een misverstand liep een latere interview afspraak mis: hij zat te wachten in een café en zij wist van niets. Door het maken van het boek heeft ze hem alsnog beter leren kennen. Wat voor iemand was Borland volgens haar? "Nou ja, het is een slag in de lucht natuurlijk, maar volgens mij was hij een romanticus, die nergens helemaal thuishoorde. Een individuao­list. Heel gedreven, maar ook weer zo geobsedeerd dat hij zijn doel soms voorbij schoot. Wat ik leuk vond om te horen was dat hij erg galant kon zijn, typisch Brits, maar aan de andere kant heel slordig, bijna slonzig. Die tegenstelling verbaasde mij wel. Het mooie is ook dat de mensen die niet al te beste herinneringen aan hem hebben, zeggen: 'Verdomme, hij was toch wel geniaal'. Je moest wel van hem houden, ook al had hij zijn vervelende kanten. 

SIETSE MEIJER (Parool 13-2-2001)

<< previous page