Articles / Reviews

Borland past weer in tijdgeest (BN Stem 01-06-2006)

date: Jun 1, 2006


 

Woensdag 31 mei 2006 - De Britse rocker Adrian Borland - frontman van The Sound - was nergens zo populair als in Nederland. De uit Breda afkomstige producer Bart van Poppel poetste opnames op, die Borland in 1992 met hem maakte. De cd "The Amsterdam Tapes" verschijnt deze week.

AMSTERDAM - Het album wordt zondag 4 juni gepresenteerd in Paradiso. Zonder Borland zelf, die in 1999 overleed, maar met tal van gastzangers uit binnen- en buitenland. 

"Ik weet niet meer hoe lang Adrian destijds in mijn huisstudio bezig is geweest", zegt Bart van Poppel. "Ik herinner het mij als eindeloos, die hele warme zomer van 1992. Maar waarschijnlijk was het gewoon maar een weekje." Deze week verschijnt, vergezeld van een concert in Paradiso, het album "The Amsterdam Tapes". De opnamen die de voormalige zanger van de Britse rockgroep The Sound, Adrian Borland, in 1992 maakte. Maar dan door musicus en producer Van Poppel opgekalefaterd naar de kwaliteitsnormen van 2006. 

De oud-Bredanaar werd begin jaren tachtig bekend met de West-Brabantse groep Duplex Johnson. Na zijn verhuizing naar Amsterdam scoorde Van Poppel samen met de Oosterhoutse gitarist Jac Bico hits als 'Summer of Love' (1988) en 'High under the Moon' (1989) met de band Tambourine. Later speelde Van Poppel basgitaar bij onder meer bij Loïs Lane en Gun Club. Als producer mixte hij cd's van Brainbox, Kaz Lux, Jiskefet en nu postuum Adrian Borland. Het is geen Borland-jubileumjaar. Pas in 2007 zou Adrian vijftig zijn geworden, als hij niet in 1999 zelfmoord had gepleegd. En vorig jaar was het precies een kwart eeuw geleden dat 'Jeopardy', het indrukwekkende debuutalbum van The Sound, verscheen. 

Toch lijkt de tijd rijp voor een hernieuwde aandacht voor Borland en zijn band - die in Nederland populairder was dan waar ook ter wereld. Dankzij groepen als de Britse Editors en het Amerikaanse Interpol is dat dreigende, donkere rockgeluid waarmee The Sound en tijdgenoten in de van kruisrakettendreiging en anti-kernenergie-acties zwangere, vroege jaren tachtig de tijdgeest verklankten, weer helemaal terug. En het blijft niet bij een album met niet eerder uitgebrachte Borland-songs. Begin juli verschijnen ook nog eens vijf live-cd's van concerten die The Sound tussen 1981 en 1985 in ons land gaf. 

Toetsenist 
In tegenstelling tot wat regelmatig gesuggereerd wordt, heeft Borland nooit werkelijk in Nederland gewoond. Hij was hier vaak en werkte tussen 1989 en 1993, na het uiteengaan van The Sound, ook met een Nederlandse begeleidingsgroep, waarmee hij begin 1992 het album 'Brittle Heaven' maakte. Victor Heeremans uit Haarlem was toetsenist op die plaat. En bij Heeremans thuis zette hij datzelfde voorjaar ook de eerste lijnen uit voor nieuwe songs. Nadat we met zijn akoestische gitaar en een ritmeboxje wat schetsen hadden gemaakt, wilden we een 'demo' opnemen die wat ruimer van opzet was", blikt Heeremans terug. "Zo kwamen we bij Bart van Poppel in Amsterdam terecht, die ons beiden kende en die een home-studiootje had. Ik heb nog steeds een goed gevoel over de opnamen die we daar toen gemaakt hebben. We zaten vol met ideeën." 

"Dat weet ik nog goed", zegt ook Van Poppel. "Overdag waren Victor en Adrian samen bezig. Ik was die zomer net het huis van mijn overbuurman aan het schilderen en als de ramen openstonden kon ik alles horen. 's Avonds gingen ze ook door en hielp ik hen met een Hammondorgel-partij of ik zong een koortje." Toen de demo-opnamen af waren, volgde de ontluistering. Borlands toenmalige platenmaatschappij bleek niet meer geïnteresseerd in de Brit. Zijn jaren-80-geluid was passé, dat had de schamele verkoop van zijn twee eerdere solo-albums wel bewezen. Borland ging met de staart tussen de benen terug naar Londen en de tape met opnamen kwam op een plank in de studio bij Van Poppel terecht. 

"Ik heb die tape méér dan tien jaar bewaard. En telkens als ik er naar luisterde, werd ik weer verpletterd door die zangpartijen. En door die teksten. Adrian schreef werkelijk ontzettend goede songs. Op een gegeven moment dacht ik: je moet nu een keuze maken. Weg met die oude tapes of er iets mee doen. Want zoals ze waren, met die ritmeboxen en zo, kon je ze niet uitbrengen. Ik wilde er absoluut echte drums op." Gebruikmakend van de digitale technieken die in de 21e eeuw beschikbaar zijn, wist Van Poppel Borlands zang en gitaarpartijen van de premature begeleiding uit 1992 te scheiden, en voegde daar met behulp van bevriende Nederlandse musici nieuwe gitaren, bas, drums en een enkele cello of trompet aan toe. Het resultaat, "The Amsterdam Tapes", heeft nog helemaal de sfeer van Borland anno 1992, maar klinkt geluidstechnisch volkomen 'up to date'. "Het 2006-geluid in de rock is eigenlijk gewoon het jaren-80-geluid," aldus Van Poppel. "Het mag allemaal weer." 

Wedijver 
Na het demo-debacle van 1992 duurde het twee jaar voordat Adrian weer een album uitbracht, 'Beautiful Ammunition', door de uiterst vlakke productie een van de minste uit z'n oeuvre. Vergeleken daarmee klinkt "The Amsterdam Tapes" geweldig. Toch kun je er niet omheen dat de songs uit 1992 een uiterst getormenteerd karakter dragen. In de loop van jaren kreeg de Brit steeds meer last van depressies en die zijn op een gegeven moment ook met een fraaie productie niet meer weg te poetsen. Dat was de grote tragedie van Adrian Borland. Hij was voortdurend bezig zijn depressies en de stemmen in zijn hoofd te bevechten. Totdat de stemmen in april 1999 te sterk werden en de zanger besloot uit het leven te stappen. En dat terwijl het er een kleine twintig jaar eerder nog zo anders uitzag. In 1981 bevocht hij ook niet zichzelf, maar het onrecht in de wereld. In Nederland gooide hij daarmee op dat moment zelfs hogere ogen dan generatiegenoten U2. De albums 'Jeopardy' en 'From The Lion's Mouth' gelden als klassiekers. Totdat de druk te zwaar werd. 

Kamikazeacties 
Terwijl Bono en consorten stapje voor stapje en berekenend hun carriêre voortzetten met de succes-lp 'Boy', ondernamen Borland en zijn Sound niets minder dan kamikazeacties. Eerst het bijna achteloos slordig geproduceerde album 'All Fall Down' - waardoor tal van fans weer afhaakten - en vervolgens datzelfde voorjaar 1982 een even historisch als dramatisch concert tijdens het anti-atoomenergie festival No Nukes in Utrecht. Adrian, stomdronken zwalkend over het podium, klonk intenser dan ooit, maar tegelijk losgeslagen, hij was alle controle kwijt. Dat concert - dat begin juli ook op cd verschijnt! - was het begin van het einde van The Sound. U2 had het duel definitief gewonnen. Adrian wist het en het zou altijd aan hem blijven knagen. Borland was fan van Bono en de zijnen. Altijd geweest. Maar de wedijver van de vroege jaren tachtig liet hem nooit los. Zelfs niet bij die opnamen in de zomer van 1992, herinnert Bart van Poppel zich. "Die winter was 'Achtung Baby' verschenen. En toen Borland bij mij aan het opnemen was, luisterde hij daar voortdurend naar. Hij was er echt van overtuigd dat Bono over hem zong. Dan draaide hij telkens hetzelfde fragmentje en zei: Luister dan. Luister dan toch! Hier zingt-ie het: Adrian it's you!" 

Door Peter Bruyn | BN De Stem

<< previous page