Articles / Reviews

The Sound - Interview met Alfred Bos (OOR nr.1 13-1-1982)

date: Jan 13, 1982


 

Ze vormen een ijzeren vierkant: U2, Echo and The Bunnymen, Comsat Angels en The Sound. Afkomstig uit vier windstreken (resp. Dublin, Liverpool, Sheffield en Londen) zijn ze onafhankelijk van elkaar tot een vergelijkbaar geluid gekomen, het geluid van het individu. Maar waar individuen aan het woord zijn, wordt iedere overeenkomst weggewimpeld, al beseffen Adrian Borland en Graham Green, gitarist en bassist van The Sound en tesamen De artistieke nucleus van de groep, dat er een zekere verwantschap is. Een vage notie van mystiek, het besef dat atmosfeer niet zonder energie kan, de wetenschap dat zoeken zonder doel even zinloos is als dansen zonder hart, Maar waar U2 openlijk het GLORIA jubelt, keert The Sound zich ondubbelzinnig tegen het geloof. Niettemin heeft hun tweede elpee FROM THE LIONS MOUTH, ongewild de trekken van een conceptelpee meegekregen, waarin de geest van de profeet Daniël verdekt rondwaart, The Sound als Zieners? Als pleitbezorgers van het Goede? ln die context wekt het weinig bevreemding dat ze zich schertsend de Barmhartige Samaritanen van de rock noemen. Een exegese. 

Het gezonde geluid van The Sound 

Adrian Borland, zang & gitaar 
Max Mayers, toetsen & gitaar 
Graham Green, bas 
Michael Dudley, drums 

Eind '78 voortgekomen uit The Outsiders, een onbekend gebleven Londens punkbandje. Debuteren december '79 met de EP Physical World op het eigen Torch-label. Een demo die ze voor f. 700,- hebben opgenomen, wordt door Korova als Jeopardy (oktober '80) uitgebracht. Kort daarop wordt Bi Marshall vervangen door Meyers. Hun tweede elpee, From The Lions Mouth, verscheen enkele maanden geleden. Overige singles: Heyday, Sense Of Purpose (ook als 12 inch) en de live-EP Live Instinct. Borland en Green hebben als Second Layer enige singles en een album (World Of Rubber. Cherry Red '81) met elektronische muziek opgenomen 

Het waaide hard toen The Sound op het Rotterdamse Newpop aantrad -een zonnige zondagmiddag in het park. 'Weetje wat me zo opvalt. 'zegt Adrian, 'dat de politie ,hier zoveel rustiger is dan in Engeland. Er lopen genoeg agenten, maar ze houden zich afzijdig of ze maken een praatje.' Zijn Brute Force, gericht tegen het politiegeweld, krijgt die middag een andere introductie. Het optreden is een eclatant succes, een band die weet te onderhouden en toch tot bezinning maant zonder in politieke slogans te vervallen. 'Waarom blijven we hier niet gewoon,' grapt Adrian voldaan naar Graham. Twee dagen later is hun complete apparatuur gestolen. Nederland heeft een speciaal plekje voor The Sound en The Sound een speciaal plekje voor Nederland. Exclusief voor de Nederlandse aanhang werd er als gebaar een 12-.inch live-EP uitgebracht. Live Instinct maakt in Engeland inmiddels flinke prijzen.' Het is heel vreemd. Er moeten in Holland meer mensen wonen die op dezelfde manier als wij denken en voelen dan in Engeland. De jeugd lijkt hier in politiek opzicht gemotiveerder dan thuis. Men is niet bang om serieus te zijn.' Serieus, het is al bijna een scheldwoord geworden, een negatief synoniem voor nadenken. Al vanaf haaroprichting heeft The Sound haar publiek voorgehouden dat plezier en ernst best kunnen samengaan, dat we hier en nu, vanavond bij elkaar zijn voor de lol maar dat de wereld niet ophoudt bij de muren van de concertzaal. 'We proberen zoveel mogelijk in onze muziek te stoppen. Zowel onderhoudend als betrokken te zijn. Zowel dansmuziek te spelen als over deze wereld te zingen.' 

Who the hell makes those missiles 
When they know what they can do (Missiles) 

Ze toeren door Nederland als in Amsterdam de massale anti-kernwapen demonstratie plaats vindt. Op hun eerste elpee, Jeopardy, heeft The Sound zich fel afgezet tegen de waanzin van de wapenwedloop: Missiles is even onschuldig als aangrijpend. Daags na de demonstratie is het eerste wat Adrian vraagt hoe de politic zich heeft opgesteld. Rustig, vertel ik hem, ze wilden niet provoceren. De suggestie om Missiles die avond voor de toegift te bewaren. Wuiven ze als opportunistisch weg. Graham zal die ene keer, dat ze het nummer voor een groep militairen speelden, niet licht vergeten. In de hal stonden langs de wanden kanonnen opgesteld. Terwijl Adrian stond te schreeuwen who the hell makes those missiles zag ik die dingen staan. De atmosfeer werd zo intens dat het haast vernietigend werd.' Hun onlangs verschenen tweede elpee. From The Lions Mouth, is een stuk stemmiger dan het debuut: meer accent op de toetsen en spaarzamer gearrangeerd - de groep heeft zich de kunst van het weglaten eigen gemaakt. 'Dat is een natuurlijke ontwikkeling,' meent Adrian. 'Daar zijn we naar toe gegroeid.

Je ideeën over muziek veranderen ook in de loop der tijd. Punk is wat mij betreft dood. Je kunt niet met je kop tegen de muur blijven beuken. Je moet er ook eens om heen lopen en dat doen we nu of eigenlijk we kruipen er omheen.' Beide elpees hebben een notie van gevaar in de titel. Jeopardy, het gevaar schuilt in de geborgenheid van de dagelijkse sleur, daarbuiten wenkt het echte leven. Daar bruist de passie, in de muil van de leeuw. Die paradox is kenmerkend voor The Sound. Zowel hun teksten als hun muziek zijn gebouwd op tegenstellingen van licht en donker, van goed en kwaad. The Sound barst van de contradicties. 'Maar zo is het leven niet, vol contradicties.' Voor Adrian zijn het de enige liedjes die waard zijn om gezongen te worden. ' Ik bedoel je kunt ook een liedje schrijven waarin je weergeeft dat je je gelukkig voelt en naar de disco gaat. Andere mensen proberen weer 'arty' te zijn, 'clever' met woorden. Bij mij blijken er uiteindelijk steeds weer serieuze nummers uit te komen. Ik kan er ook niks aan doen, Veel mensen houden niet van serieuze muziek, maar het is ook niet voor iedereen bedoeld.' En gelijk daar achteraan: ' Sommige mensen denken dat we deprimerende muziek maken, maar wanneer ze ons op het podium aan het werk zien, zullen ze moeten constateren dat we energieke muziek met veel power spelen. De groepsnaam staat open voor zoveel interpretaties, evenzeer als wij openstaan naar veel kanten. We leggen onszelf geen restricties op.' 

Fell into the fire 
I was led by the heart 
Drawn towards the heat 
Too fierce to contain (The Fire) 

Jeopardy, hun debuutelpee, vertelt hoe het is om te leven zonder zekerheden. Want als je netjes volgens een schema leeft, kun je net zo goed gelijk doodgaan, stellen ze. Datzelfde basisgevoel kenmerkt ook From The Lions 'Mouth. 'Die titel is wat vager, wat meer ambigu dan Jeopardy. en dat is precies het verschil tussen beide platen. Mouth is grimmig én kleurrijk, er is wat meer tijd voor nodig om tot de kern door te dringen. In die zin is het een subversieve elpee, hij besluipt je, meer dan Jeopardy die nogal 'upfront' was. Songs als Missiles, Heyday en / Can't Escape Myself van Jeopardy zijn eenvoudige statements waar de nummers van Mouth minder expliciet zijn. Daar zijn ook meer tegenstrijdige emoties in gestopt :de plaat opent met Winningen besluit met New Dark Age van positief naar negatief- hoe kan dat allemaal op één plaat? From The Lions Mouth verzamelt de verschillende houdingen die een individu kan aannemen, toont verschillende momenten uit het leven. Ze is daardoor veel algemener dan Jeopardy en heeft tevens meer muzikale eenheid. Dat is niet vreemd, Jeopardy is over een periode van twee jaar geschreven, Mouth is in een half jaar tot stand gekomen en daardoor veel consistenter. Die consistentie uit zich in het hoesontwerp (Daniël in de Leeuwenkuil van de prerafaëlitische schilder Briton Riviere) en de titel, die beiden naadloos aansluiten op de Bijbelse toon die her en der uit de plaat spreekt. Het aan het Oude Testament ontleende beeld van de onschuldige die voor de leeuwen wordt geworpen (zie DAN6:17-23) is symbolisch voor de houding van de groep: zoals Daniel, slechts gewapend met zijn overtuiging, zich teweer stelt tegen het hem bedreigende gevaar, zo stapt de groep met open vizier het leven tegemoet. Geen hol vermaak, geen loodzwaar doemdenken, maar het positieve van beide in één. En ongewild is er middels The Fire nog een link naar het Oude Testament: Sadrach, Misach en Abed-Nego, drie vrienden van diezelfde Daniël, worden in een brandende oven geworpen omdat ze de Babylonische keizer Nebucadnezar niet gehoorzamen (zie DANIEL3, 11-26)'Het is niet te geloven!

Titel en hoesontwerp zijn gekozen omdat ze de stemming van de plaat goed leken uit te drukken en nu horen we van verschillende kanten dat het inderdaad klopt en krijgen we redenen aangedragen voor juist die titel en hoes, heel goeie redenen. 't is echt te gek. We horen van anderen wat we eigenlijk met die plaat hebben willen zeggen' En om de beeldspraak nog maar even vol te houden: juist in de muil van de leeuw groeit de honing, juist in dekaken van het gevaar sluimeren de grootste verlokkingen (zie RICHTEREN14: 5-9, het verhaal van Simson die, slechts gewapend met een ezelskinnebak, duizend Filistijnen van zich afsloeg). Bijbelse beeldspraak via de achterdeur kamerbreed uit de hifi toren. 'Maar we stellen religie eerder ter discussie dan dat we ons erachter scharen,' stelt Graham. En de religieuze toon van Judgement is maar schijn, meent Adrian. 'Eigenlijk is het een anti-religieus nummer. Je moet in jezelf geloven, niet in een of andere hogere macht die het allemaal voor je regelt. Anders dan bij U2, die duidelijk religieuze boventonen hebben en pro-religie zijn, wordt het Geloof op Mouth onderdeel van het gevaar. Het is één van de dingen waartegen je vecht: autoriteit.' 'Een nummer als Possession met regels als There's a devil in me en there's a god in me wil hetzelfde zeggen als Judgement. Er is geen kwade macht boven of buiten je, het zit in jezelf. Je wordt niet goed of je wordt niet slecht, je bent beide en het is aan jou welke je naar buiten laat komen. Ook Contact The Fact gaat over die paradox, maar dan in de tegenstelling haat/liefde.' 

We accept our lot - living together 
Strange the way 
We self-destruct - dying together (Contact The Fact) 

Juist een groep als The Sound, die naast elkaar liedjes over persoonlijk falen (I Can't Escape Myself) en de kruisraket (Missiles) laat horen, maakt duidelijk dat het persoonlijke en het algemene niet los van elkaar zijn te denken. 'De maatschappij is een optelsom van de individuen die haar samenstellen en dus is hetgeen zich op nationaal of wereldniveau afspeelt, een afspiegeling van wat er zich tussen die individuen voordoet. Het komt steeds neer op hebzucht en macht. Zoals Possessions zegt:je moet het zelf doen, je moet zelf beslissen wie je bent en wat je wilt. Goed en kwaad schuilen in iedereen. Jij beslist wat naar buiten komt en wat verborgen blijft. Op precies dezelfde manier waarop het ene land besluit het andere aan te vallen. Het is niet van belang op welke schaal je kwaad uitoefent, iedereen die zonder reden iemand molesteert. is even slecht als Hitler.' Toch beseffen ze donders goed dat nummers als Missiles slechts een minimaal effect kunnen sorteren. Ze worden gehoord door de mensen die het allang weten, Reagan luistert niet naar The Sound. Tuurlijk, in politiek opzicht is het marginaal, ook een nummer als New Dark Age. Maar het zijn goede documenten van angst, de angst die veel mensen voelen.'

Al zijn de teksten niet zelden weinig vrolijk, toch laten ze ruimte voor ademhalen, waar Joy Division je in een wurgende omklemming achterlaat, zonder uitzicht op verbetering. 'De teksten van Adrian zijn positief -negatief,' zegt Graham. Adrian zelf vergelijkt ze liever met Bruce Springsteen. 'Niet dat ik wegloop met zijn muziek, die is naar mijn idee te cliché, maar in zijn teksten combineert hij dat trieste gevoel van zoeken maar niet weten waarnaar met zijn rock & roll mythe van snelle auto's en de Amerikaanse Droom. Dat is zijn evenwicht: realisme en fantasie. Ons evenwicht is dat van positief en negatief. Het is bijna een contradictie, ik weet het, maar daar kom je bij ons toch telkens weer op uit.' Toch is het maar hoe je het bekijkt. Zogenaamd opgewekte teksten van mensen die helemaal nergens om geven, kun je als extreem negatief beschouwen, stelt Adrian terecht. 'Onze teksten hebben een opening, zijn meer dan een uitgestelde zelfmoord.' Zouden we dan toch een paar levens redden, grapt Graham. 'Ach ja, we zijn de Barmhartige Samaritanen van de rock.(Zie voor Barmhartige Samaritaan, LUCAS 10: 25-37.) 

DE MACHT VAN HET GETAL 

Sommige mensen kennen misschien het nummer Missiles. De tekst van dat nummer is in zekere zin naïef en het is zeker een heel eenvoudig liedje. Het pretendeert (net als ikzelf) geenszins alles over kernwapens te weten, alle voors en tegens, de verschillende afschrikkingstheorieën enzovoorts, maar ik weet wat ze kunnen aanrichten. Het nummer verklankt niets anders dan een gevoel, een schreeuw van verzet tegen mensen die andere mensen willen vernietigen. Het komt voort uit 'de stand van zaken', maar hoe is die te veranderen, die stand van zaken'? De mensen die de mogelijkheid hebben om veranderingen tot stand te brengen, spelen gewoonlijk niet in groepen en dan maakt het niet uit hoe betrokken die groepen en hun nummers zijn. Mark Stewart van The Popgroup kwam er al snel achter dat zijn teksten in schril contrast stonden met hetgeen hij er nou werkelijk aan deed. Op 21 november reden we uit Amsterdam naar het optreden dat we die avond in Hilversum zouden doen.

We zagen van de andere kant een eindeloze stroom autobussen aan komen rijden. Bussen vol mensen die tegen het gebruik van kernwapens kwamen demonstreren. Er hing echt een gevoel van betrokkenheid in de lucht, iedereen had een doel, het gevoel dat we er met' zijn allen misschien iets aan zouden kunnen doen door de macht van het getal. Wij reden echter naar Hilversum, om een optreden voor te bereiden. Playing our part? o We speelden die avond Missiles (zoals iedere andere avond), maar Missiles is maar een klein stukje van het geheel dat The Sound heet en datzelfde geldt, denk ik, voor de meerderheid van de mensen, jong en oud, die in Amsterdam van de partij waren. Niettemin ging en gaat het om een zaak die hun leven dramatisch en permanent kan veranderen. Playing their part. Mensen willen leven en naar mijn idee gaat het hele kernwapendebat over de vraag wat de beste manier van overleven is. Ook de mensen die 'de theorie van wederzijdse afschrikking aanhangen, zijn in de eerste plaats op overleving' uit. Maar wanneer dergelijke wapens bestaan, is er altijd die kans dat ze opeen zekere dag daadwerkelijk gebruikt zullen worden en enorme aantallen mensen én de afschrikkingstheorie in rook opgaan. Ik wil dat de kernwapens van de wereld verdwijnen en als daar genoeg mensen hetzelfde over denken, misschien kan er dan iets aangedaan worden. 'Hoop ik'. 

Copyright Alfred Bos 



<< previous page