Articles / Reviews

The Sound - Interview met John Oomkes (Vinyl 12-6-1983)

date: Jun 12, 1983


 

THE SOUND ONTSNAPT AAN HET GROOTSTE CLICHÉ 

De kuil leek al gegraven. The Sound stierf bijna de harde dood die een rock 'n roll band past. Voorman Adrian Borland vertelt over de teloorgang en over hoe op de rand van het graf het tij keerde: 'Dat ik heb kunnen denken dat goed te zijn slecht was'.
 

Negen dagen lang Amsterdam. Het is de eerste keer dat ik me van mijn moeder heb kunnen losscheuren. Tot voor kort woonde ik nog gewoon thuis bij mijn ouders. Tot voor twee weken. Mijn vader haat me en ik haat hem. Hij is jaloers, heeft zijn hele leven gewerkt. Hij kon op het laatst zo agressief worden. En dan zat mijn moeder er tussen, hê? Wat? Middenstand. Maar dat heeft er niets mee te maken. Ik vond dat ik er aan toe was om mijn eigen leven te leiden. Eindelijk mezelf te worden'. Adrian Borland heeft een speurende blik. Als hij zichzelf gevonden heeft dan is het nog maar sinds kort, want de gewoonte om bevestiging te zoeken bij anderen is nog niet weggesleten.

'Het is heel gewoon in Engeland. Zeker in ons milieu. Daar gaan ze over bet algemeen niet op hun achttiende het huis uit. Woonruimte is schaars en dus duur. Maar gelauwerde rocksterren zullen het je niet vertellen. Ze zullen nooit toegeven dat ze pas op hun achtentwintigste het huis zijn uitgegaan. Ze verraden zich toch. Het is te zien. Rijke mensen kan het niet schelen, maar de minder bedeelden zullen hun hele leven blijven pogen om compensatie te zoeken voor wat ze niet vanzelfsprekend in de schoot geworpen krijgen. Slechts de armen zijn ook goed af; met een kamertje en een bed zijn ze tevreden'. Ik loop Borland onverwacht tegen het lijf bij een optreden van Dexy's Midnight Runners in Carré. 

In Amsterdam is op een maandagavond nog steeds niet veel loos en het is misschien beter om je te ergeren dan te vervelen. Hij zet de kraag van zijn duffelse jas hoog op als hij een wodka-jus krijgt aangereikt, alsof hij de warmte van het slokje wil binnenhouden. Een gewoontegebaar dat de frontman van The Sound nog compacter doet lijken. Hij vertelt even later urenlang, opgewonden alsof hij het leven eerst aan het ontdekken is. 'lk slaap bij mensen hier op de vloer, gewoon in slaapzak in een Amsterdams huis. Vraag ik of ze geld nodig hebben. Zeggen ze: we hebben je platen toch? Ongelofelijk. Ik ben blut, maar zo ontspannen als nooit tevoren, Hoeveel heb je nodig vragen zij als ik s'avonds uit ga. Tien gulden? Vijfentwintig? Maar ik zal het ze terug geven Zo kende ik Borland nog niet. Hij heeft het voortdurend over een rustperiode. 'The Sound blijft negen maanden zwijgen, of zolang als nodig is om orde op zaken te stellen. De tijd van twijfel en zorg ligt achter de rug. We hebben plannen. Ik voel me levenslustig, heb eenentwintig songs in drie weken tijd geschreven. Het desperate gevoel is weg. Geef ons de ruimte om te groeien en we zullen bewijzen dat we het einde nog niet nabij zijn. Iemand die vijftien is ondergaat de autoriteit van anderen, of het nou zijn ouders zijn of zakenrelaties als vanzelfsprekend, Iemand die op eigen benen is gaan staan doet dat niet meer. Die is zijn eigen autoriteit'. Her heeft in ieder geval de schijn van zelfverzekerdheid en omdat dat nieuw is voor het kopstuk van een band die nog niet zolang terug danig teleurstelde met een derde album dat All Fall Down heette, besluit ik Adrian te interviewen Hij doet me denken aan Job, de man uit het Oude Testament, die door zijn God op de proef werd gesteld en door menige plaag overvallen werd, maar zelfs in de momenten van zijn grootste ellende de hoop niet opgaf.

Had The Sound zelf al niet voor dergelijke beeldspraak gezorgd door Daniël in de leeuwenkuil af te beelden op de hoes van het tweede album, From the Lion's Mouth. En had Borlands eigen stem temidden van alle ellende uit het oertijdperk in de song Winning niet een spoortje hoop geboden? Nou dan. Nog geen uur nadat ik dat had overdacht, loop ik Adrian tegen het lijf. Nu in de Haarlemmerstraat. Toch handig, die logés in Amsterdam. In een cocktailbar betreft het eerste thema de dubieuze rol van de Britse muziekpers, die nooit veel in The Sound heeft gezien. Adrian: 'Het is gewoon een Catch-22-situatie. Zij schreven over ons op een wat neerbuigende manier. Zelfs de mensen die ooit wat in ons hebben gezien waren gevoelig voor trends en schatten The Sound niet meer in dan als de band voor de jaren tachtig. Dat is een titeltje dat je na een week weer moet afstaan dus. Maar we hebben er geen imago op nagehouden, lieten onze smoelen niet elke week zien, dus dan wordt er met dédain over je geschreven. Het een haalt het ander uit. Omdat we geen goede pers kregen, hou je weinig opnametijd in de studio over en worden je platen wat kunstmatig in elkaar gezet. From the Lion's Mouth is in mijn ogen een goede elpee, maar hij mist spontaniteit. Gewoon gebrek aan poen. All Fall Down is zo opgenomen dat ie wel spontaan zou klinken, maar het resultaat klinkt uiteindelijk desperaat, ellendig. Gebrek aan geld. Dat levert dus weer een slechte pers op'. Adrian geeft zonder schroom toe dat All Fall Down feitelijk een volslagen mislukt project was. 

'Achteraf gezien zal het straks wel allemaal nut hebben, maar dat is nu moeilijk aan te tonen We probeerden op All Fall Down afstand te nemen van her soort filosofieën dat zo kenmerkend is voor de eerdere platen, en aan de andere kant het enthousiasme van Jeopardy terug te vinden. Alsof je jezelf kunt herhalen, kunt overdoen Dat is nou naïviteit ten voeten uit. Hoe kun je nou vanuit zo'n vooropgezette doelstelling werken, niet? Maar het is her resultaat van je frustratie dat je nooit meer precies in staat bent om dezelfde persoon te worden die je was. Voordat je eindelijk accepteert dat je die bent die je bent. nostalgie? Ik weet het niet zeker. Het is meer... eh... het proces van volwassen worden Op From the Lion's Mouth hebben we zulke krachtige taal gebruikt. Het gewicht van die woorden. het is als de avond voor je trouwdag.., raar dat ik daar nou op kom, maar goed.., dan heb je zo'n vrijgezellenavond. Dan word je nog even goed dronken. Zoiets. Dan word je nog even helemaal gek. Ik bedoel, we weten dat we veel in onze mars hebben. We know we have the seed of it. Maar het is net of je het moment nog even wilt uitstellen. Alsof je je wilt verzekeren van een wat lager tempo. Vooral niet te snel'. De periode van uitspattingen ligt vers in bet geheugen. De vrijgezellenavond van The Sound, hoe zag die eruit? Adrian: 'Je hoort het aan All Fall Down, niet? Op een gegeven moment maakten Max (Mayers, de toetsenman -JO) en ik elke dag een fles whiskey op. Het was aan onze optredens temerken; vooral toen in Utrecht op dat festival tegen de kernenergie. Maarhet was niet alleen de drank. Het was meer paniek, wanhoop. Ik moest dat ook op de plaat kwijt Ik was zo bezorgd over de taal die ik gebruikte. Iggy Pop zei dezelfde dingen, maar op een veel gefliptere manier. Lou Reed ook, maar onderkoelder. Patti Smith, romantischer. Al die mensen, geloof het of niet, maar ik ben een traditionalist. Het had met geloof in eigen kunnen te maken. zelfvertrouwen, dat is weten dat je gelijk hebt en het dan zien te krijgen. Ik wist dat ik het niet onjuist had, maar ik vroeg me af of ik het wel kon zeggen. Dat kwam dus beverig over'. 

Headstrong thrown headlong 
Heart over head over heels in the whirlpool 
The routine that held us on our straight and safe course 
slips like a drunk fool 
But we go gladly with smiles like the madmen 
who lurk in the whirlpool 
Whirlpool - it takes the best 
Whirlpool - it takes the best of us. 

(Uit: Whirlpool. Tekst & muziek: Adrian Borland) 

'From the Lion's Mouth is een doordacht album. Met All Fall Down wilden we alles van ons afschudden. De plaat is een mislukte poging om te breken met de structuur van de songs die we tot dusverre hadden gehanteerd: intro-vers- chorus-vers-chorus-solo, je weet wel. Nu weet ik dat ik traditioneel werk, dat je moet werken binnen de grenzen van wat je beheerst. Toen probeerden we echter alles op zijn kop te zetten. Eigenlijk bestaat elke Sound-song uit een rustig begin en een geweldige explosie aan het eind. In de titelsong van All Fall Down komt daar dat koortje aan het eind van elke regel bij. Eigenlijk hebben we ons daarmee zelf te kakken gezet'. De plaat had ook te kampen met de gevolgen van een relatie met een grote firma. Borland: 'We hadden vrijwel het hele proces al op demo staan. We hebben feitelijk die demo's overnieuw gemaakt. Een zogeheten compromis. Stom. We moesten en zouden de plaat op 24-sporen opnemen in plaats van op acht. Ook al wordt het resultaat er niets beter door. Je kunt de platenmaatschappij zo makkelijk beduvelen. D'r is nauwelijks iemand te vinden met kennis van zaken. Het verschil tussen 24 en 8 sporen is vaak niet te horen. Adrian Borland beschrijft hoe hij nauwelijks rustig kan blijven zitten als hij naar All Fall Down luistert. 'Max is de enige die er veel aan gedaan heeft. Die doorwerkte in de studio.

Wij schreeuwden maar wat in de studio. Get on 'Let's get this over with'. "Monument" is naar mijn smaak het enige redelijke stuk. Sommige stukken dragen een duidelijk ressentiment in zich, een wrok tegen onze eigen ontwikkeling. "Where the Iove is" klinkt doelbewust minimaal. "Red Paint" is een hardnekkige poging om van je politieke etiket los te komen. Ik schreef het op een hotelkamer in München, midden in Red Neck- Germany, het Texas van de bondsrepubliek. Ik kreeg daar een folder en een boek van een Joods propaganda-instituut. Laten we er maar vanuit gaan dat die niet allemaal leugens afdrukte. Over Hitlers concentratiekampen bijvoorbeeld. Die drukte achter de rug van zijn kiezers om die kampen erdoor. Als hij de waarheid had gesproken dan was ie nooit zover gekomen'. 'Als onze fans politiek geïnteresseerd zijn, dan denken ze links. Dat verhaal over de vrijwel per definitie oneerlijke kanten van de politiek heeft me aan het denken gezet. Ik bedoel, ik zal toch zeker zelf ook sterke meningen verkondigd hebben? Je moet oppassen voor een te krachtig pleidooi. Als je in een demonstratie meeloopt moet je je altijd bedenken dar de nazi's destijds ook demonstreerden. Daar mee wil ik niet zeggen dat je niet mag demonstreren, maar dat je moet oppassen dat je mening er niet totalitair doorgedrukt wordt. Het valt me altijd op dat negers niet zoveel over politiek praten als wij. Zij hebben een droom, maar schreeuwen daar niet voortdurend over. Ja, eentje heeft dat wel gedaan en hij is dan ook neergeknald'. 

'Nee, als ik iets vind, zal ik het blijven zeggen. Maar in de strikte zin ben ik tegen politiek als big business. Kijk, er zijn conservatieven die werkelijk geloven in hun zaak. En er zijn socialisten die werkelijk hun mening voor de ware achten. Maar voor de meesten schuilt de waarheid in de vlag die ze rondsjouwen, many people are just in for the banners. Het is dat groepsgedrag, die bendevorming. Ik hou niet meer van bendes. Je ziet een groep jorigens uit zo'n strip-joint komen. Lachen! Brullen! Waarom lachen ze?Wie lachen ze uit? Die meiden die hun brood verdienen met hun lichaam, zijn zij het waard? Waard om te worden uitgelachen? Even later zie je een ploeg feministen de ramen ingooien bij zo'n stripjoint. Bezwaren tegen het feit dat anderen geld verdienen met hun lichaam. Wat doet het er toe? Dertig mensen vinden dat twee anderen dat niet mogen. Sneren daarover, spugen erop. I k geloof daar niet meer in. Mensen moeten hun gang kunnen gaan, wat anderen daarvan ook vinden'. Borland zet zich aan de witte wijn. 'ik moet me meer beheersen, me dwingen in een straight- jacket rond te lopen zodat ik me door het gaatje in de muur kan persen en werkelijk met anderen kan communiceren'. Even later, als het tempo zakt, verbindt hij zijn houding opnieuw met "All Fall Down". 'lk wist het niet meer na "All Fall Down". Je zou wensen dat je nooit meer zo te werk ging, zo onbezonnen. Nu ligt het voor altijd vast. Als ik mezelf hoor, dan hoor ik een ander. Dan hoor ik mezelf vanuit een doosje. Of fles, misschien. Alleen de laatste regels van het laatste lied geven me hoop - mijn platen verschaffen zelfs mij hoop - ik hoor hoe ik daar hoog zing. Mijn stem komt hoger dan ooit tevoren. Ik merk nu dat ik echt kan zingen, niet op die Lou Reed-achtige wijze, maar echt. Dat ga ik beter benutten, bij het opnemen van onze nieuwste elpee. Weg met die ingebeelde schaamte. Vreselijk. Dat ik heb kunnen denken dat goed te zijn slecht was'. 

Het rock'n roll etiket, de traditie gaat hij niet langer uit de weg. 'Het is zo modieus om die ontwikkeling te kritiseren. Het is zo makkelijk ook. Maar door de jaren heen zijn er altijd mensen geweest in de rock 'n roll die van dat medium gebruik maakten om anderen te helpen of te vermaken. Een paar die het niet te doen was om cocaine of meisjes. Niet veel, maar een paar. Rock is de volksmuziek van deze tijd. Het dient gebruik te maken van de elektronica omdat die er nu eenmaal is, zich aandient'. Cocaïne, meiden, het grote geld; het was een tijdlang zo nabij. Adrian: 'Toen Tony Waller van de Sounds destijds schreef dat voor The Sound het gevaar bestond uit de Grote Valstrik begreep ik hem eerst niet. Maar de wanhoop van de alcohol doet je op den duur wel inzien hoe makkelijk je vast komt te zitten. We toerden vorig jaar door Duitsland en Max was aan de heroïne, Graham aan de coke en ik aan de whisky. Alleen Dudley gebruikte niet en ging vroeg naar bed. Hij was de enige die werkte. Ik had slechts die fantasie, dat wij The Stooges waren. Dat is nu The Road Craze. Ongelooflijk maar waar. Je wordt er walgelijk door. Je verliest je respect voor je publiek. Je gaat al die mensen als één persoon zien. Cocaïne, meiden, geld, dat is het standaard idee van fun. Ik wil het niet, maar ik wilde wel weten wat ik er onder moest verstaan. Iggy Pop zei altijd al: I've gotta know. Het leven komt er op neer om dat de baas te blijven. Uit te zoeken hoe je je verhoudt ten opzichte van anderen'. 

Tried to capture hope 
Harnessed in a frame and hung 
Those painstaking hours of stretching hope 
Tried to capture joy 
Have it with me all the time 
All the time I was killing joy. 

(Uit: The Painting. Tekst & Muziek: Adrian Borland) 

Copyright John Oomkes (Vinyl 12-6-1983) 



<< previous page